Nįnar

1.9.2010 15:19

Nišurstöšur śr gróšursżnum fyrir flśor-, steinefna- og jįrnmęlingar af gossvęšinu

Dagana 11.-12. įgśst sl. voru tekin gróšursżni ķ Skaftįrtungum, Įlftaveri, Mżrdal, undir Eyjafjöllum, Landeyjum og Fljótshlķš. Alls voru žetta 11 sżni; 7 sżni voru af fyrsta endurvexti frį Butru, Hlķš, Giljar, Hraungerši, Ytri-Įsar, Efsta-Grund og Nśpur, 2 af öšrum endurvexti, frį Vošmślastöšum og Žorvaldseyri og 2 af óslegnum tśnum frį Sólheimahjįleigu og Raufarfelli.
Nišurstöšur męlinganna mį sjį ķ töflu hér fyrir nešan:

 

Bęr

F
mg/kg ž.e.

Ca
g

Mg
g

K
g

Na
g

P
g

S
g

Ca/P
g

Fe
mg/kg ž.e

Višmiš

25-700

4,0

2,1

18

1,8

3

2-3

 

50-200

Butra

3,17

3,1

2,1

31,2

0,2

3,9

2,3

0,8

96

Hlķš

3,40

5,3

2,6

33,8

0,9

4,6

3,3

1,2

152

Sólheimahjįleiga

3,57

4,9

3,6

25,7

2,1

4,3

3,1

1,1

928

Giljur

3,23

4,3

3,3

30,0

1,7

4,6

3,3

0,9

396

Vošmślastašir

2,61

4,7

3,2

24,1

0,4

5,0

3,7

0,9

160

Raufarfell

5,31

4,6

2,5

30,4

0,9

3,7

3,1

1,3

171

Žorvaldseyri

5,63

4,6

2,8

37,3

0,3

5,4

3,8

0,8

144

Hraungerši

4,37

6,7

3,3

12,7

1,4

4,2

3,1

1,6

136

Ytri-Įsar

4,61

4,9

3,7

16,5

1,1

3,4

2,8

1,4

547

Efsta-Grund

3,64

5,4

2,5

19,9

1,3

3,0

2,4

1,8

194

Nśpur

1,81

5,5

2,6

24,4

0,3

4,4

3,4

1,3

93


Nišurstöšurnar fyrir flśor eru į bilinu 2,61 – 5,63 mg ķ kg ž.e.. Višmišunarmörk fyrir saušfé eru 70-100 F mg/kg že. og fyrir nautgripi og hross 25-30 mg/kg že. Viš nśverandi ašstęšur viršist hętta į flśormengun ķ gróšri vera hverfandi.
Kalsķum (Ca), Magnesķum (Mg), natrķum (Na), fosfór (P) og brennisteinn (S) eru ķ kringum višmišin. Svo viršist sem kalķ liggi enn hįtt žrįtt fyrir aš lišiš sé į sumariš. En kalķ er aušleyst efni og žvķ ekki óešlilegt aš žaš sé hįtt fyrri hluta sumars en lękki žegar lķšur į sumariš. Mikiš kalķ ķ jurtum dregur śr magni af kalsķum, magnesķum og natrķum.
Styrkur jįrns ręšst mest af jaršvegsmengun og ķ žessu tilfelli öskumagni ķ gróšri. Sżnin eru óskoluš žannig aš jįrniš er žvķ aš öllum lķkindum fyrst og fremst tilkomiš vegna yfirboršsmengunar og skolast fljótt af meš rigningu. Auk žess sem einhver hluti öskunnar hristist af viš mešhöndlun.
Jįrn hefur įhrif į upptöku kopars (Cu) og sinks (Zn) og getur of mikiš jįrn ķ fóšri kallaš fram skort į žessum efnum. Viš žessu gęti žurft aš bregšast meš breytingum į snefilefnum ķ višbótarfóšri, t.d. meš žvķ aš minnka jįrn ķ žvķ og auka önnur efni eins og selen, kopar og sink.


Margrét Ingjaldsdóttir


Til baka